muchuy
Quechua
Noun
muchuy
- poverty, misery, lack, scarcity
- use
Declension
Declension of muchuy
|
|
singular
|
plural
|
| nominative
|
muchuy
|
muchuykuna
|
| accusative
|
muchuyta
|
muchuykunata
|
| dative
|
muchuyman
|
muchuykunaman
|
| genitive
|
muchuypa
|
muchuykunap
|
| locative
|
muchuypi
|
muchuykunapi
|
| terminative
|
muchuykama
|
muchuykunakama
|
| ablative
|
muchuymanta
|
muchuykunamanta
|
| instrumental
|
muchuywan
|
muchuykunawan
|
| comitative
|
muchuynintin
|
muchuykunantin
|
| abessive
|
muchuyninnaq
|
muchuykunannaq
|
| comparative
|
muchuyhina
|
muchuykunahina
|
| causative
|
muchuyrayku
|
muchuykunarayku
|
| benefactive
|
muchuypaq
|
muchuykunapaq
|
| associative
|
muchuypura
|
muchuykunapura
|
| distributive
|
muchuyninka
|
muchuykunanka
|
| exclusive
|
muchuylla
|
muchuykunalla
|
Possessive forms of muchuy
ñuqap - first-person singular
| ñuqap (my)
|
singular
|
plural
|
| nominative
|
muchuyniy
|
muchuyniykuna
|
| accusative
|
muchuyniyta
|
muchuyniykunata
|
| dative
|
muchuyniyman
|
muchuyniykunaman
|
| genitive
|
muchuyniypa
|
muchuyniykunap
|
| locative
|
muchuyniypi
|
muchuyniykunapi
|
| terminative
|
muchuyniykama
|
muchuyniykunakama
|
| ablative
|
muchuyniymanta
|
muchuyniykunamanta
|
| instrumental
|
muchuyniywan
|
muchuyniykunawan
|
| comitative
|
muchuyniynintin
|
muchuyniykunantin
|
| abessive
|
muchuyniyninnaq
|
muchuyniykunannaq
|
| comparative
|
muchuyniyhina
|
muchuyniykunahina
|
| causative
|
muchuyniyrayku
|
muchuyniykunarayku
|
| benefactive
|
muchuyniypaq
|
muchuyniykunapaq
|
| associative
|
muchuyniypura
|
muchuyniykunapura
|
| distributive
|
muchuyniyninka
|
muchuyniykunanka
|
| exclusive
|
muchuyniylla
|
muchuyniykunalla
|
qampa - second-person singular
| qampa (your)
|
singular
|
plural
|
| nominative
|
muchuyniyki
|
muchuyniykikuna
|
| accusative
|
muchuyniykita
|
muchuyniykikunata
|
| dative
|
muchuyniykiman
|
muchuyniykikunaman
|
| genitive
|
muchuyniykipa
|
muchuyniykikunap
|
| locative
|
muchuyniykipi
|
muchuyniykikunapi
|
| terminative
|
muchuyniykikama
|
muchuyniykikunakama
|
| ablative
|
muchuyniykimanta
|
muchuyniykikunamanta
|
| instrumental
|
muchuyniykiwan
|
muchuyniykikunawan
|
| comitative
|
muchuyniykintin
|
muchuyniykikunantin
|
| abessive
|
muchuyniykinnaq
|
muchuyniykikunannaq
|
| comparative
|
muchuyniykihina
|
muchuyniykikunahina
|
| causative
|
muchuyniykirayku
|
muchuyniykikunarayku
|
| benefactive
|
muchuyniykipaq
|
muchuyniykikunapaq
|
| associative
|
muchuyniykipura
|
muchuyniykikunapura
|
| distributive
|
muchuyniykinka
|
muchuyniykikunanka
|
| exclusive
|
muchuyniykilla
|
muchuyniykikunalla
|
paypa - third-person singular
| paypa (his/her/its)
|
singular
|
plural
|
| nominative
|
muchuynin
|
muchuyninkuna
|
| accusative
|
muchuyninta
|
muchuyninkunata
|
| dative
|
muchuyninman
|
muchuyninkunaman
|
| genitive
|
muchuyninpa
|
muchuyninkunap
|
| locative
|
muchuyninpi
|
muchuyninkunapi
|
| terminative
|
muchuyninkama
|
muchuyninkunakama
|
| ablative
|
muchuyninmanta
|
muchuyninkunamanta
|
| instrumental
|
muchuyninwan
|
muchuyninkunawan
|
| comitative
|
muchuyninintin
|
muchuyninkunantin
|
| abessive
|
muchuyninninnaq
|
muchuyninkunannaq
|
| comparative
|
muchuyninhina
|
muchuyninkunahina
|
| causative
|
muchuyninrayku
|
muchuyninkunarayku
|
| benefactive
|
muchuyninpaq
|
muchuyninkunapaq
|
| associative
|
muchuyninpura
|
muchuyninkunapura
|
| distributive
|
muchuynininka
|
muchuyninkunanka
|
| exclusive
|
muchuyninlla
|
muchuyninkunalla
|
ñuqanchikpa - first-person inclusive plural
| ñuqanchikpa (our(incl))
|
singular
|
plural
|
| nominative
|
muchuyninchik
|
muchuyninchikkuna
|
| accusative
|
muchuyninchikta
|
muchuyninchikkunata
|
| dative
|
muchuyninchikman
|
muchuyninchikkunaman
|
| genitive
|
muchuyninchikpa
|
muchuyninchikkunap
|
| locative
|
muchuyninchikpi
|
muchuyninchikkunapi
|
| terminative
|
muchuyninchikkama
|
muchuyninchikkunakama
|
| ablative
|
muchuyninchikmanta
|
muchuyninchikkunamanta
|
| instrumental
|
muchuyninchikwan
|
muchuyninchikkunawan
|
| comitative
|
muchuyninchiknintin
|
muchuyninchikkunantin
|
| abessive
|
muchuyninchikninnaq
|
muchuyninchikkunannaq
|
| comparative
|
muchuyninchikhina
|
muchuyninchikkunahina
|
| causative
|
muchuyninchikrayku
|
muchuyninchikkunarayku
|
| benefactive
|
muchuyninchikpaq
|
muchuyninchikkunapaq
|
| associative
|
muchuyninchikpura
|
muchuyninchikkunapura
|
| distributive
|
muchuyninchikninka
|
muchuyninchikkunanka
|
| exclusive
|
muchuyninchiklla
|
muchuyninchikkunalla
|
ñuqaykup - first-person exclusive plural
| ñuqaykup (our(excl))
|
singular
|
plural
|
| nominative
|
muchuyniyku
|
muchuyniykukuna
|
| accusative
|
muchuyniykuta
|
muchuyniykukunata
|
| dative
|
muchuyniykuman
|
muchuyniykukunaman
|
| genitive
|
muchuyniykupa
|
muchuyniykukunap
|
| locative
|
muchuyniykupi
|
muchuyniykukunapi
|
| terminative
|
muchuyniykukama
|
muchuyniykukunakama
|
| ablative
|
muchuyniykumanta
|
muchuyniykukunamanta
|
| instrumental
|
muchuyniykuwan
|
muchuyniykukunawan
|
| comitative
|
muchuyniykuntin
|
muchuyniykukunantin
|
| abessive
|
muchuyniykunnaq
|
muchuyniykukunannaq
|
| comparative
|
muchuyniykuhina
|
muchuyniykukunahina
|
| causative
|
muchuyniykurayku
|
muchuyniykukunarayku
|
| benefactive
|
muchuyniykupaq
|
muchuyniykukunapaq
|
| associative
|
muchuyniykupura
|
muchuyniykukunapura
|
| distributive
|
muchuyniykunka
|
muchuyniykukunanka
|
| exclusive
|
muchuyniykulla
|
muchuyniykukunalla
|
qamkunap - second-person plural
| qamkunap (your(pl))
|
singular
|
plural
|
| nominative
|
muchuyniykichik
|
muchuyniykichikkuna
|
| accusative
|
muchuyniykichikta
|
muchuyniykichikkunata
|
| dative
|
muchuyniykichikman
|
muchuyniykichikkunaman
|
| genitive
|
muchuyniykichikpa
|
muchuyniykichikkunap
|
| locative
|
muchuyniykichikpi
|
muchuyniykichikkunapi
|
| terminative
|
muchuyniykichikkama
|
muchuyniykichikkunakama
|
| ablative
|
muchuyniykichikmanta
|
muchuyniykichikkunamanta
|
| instrumental
|
muchuyniykichikwan
|
muchuyniykichikkunawan
|
| comitative
|
muchuyniykichiknintin
|
muchuyniykichikkunantin
|
| abessive
|
muchuyniykichikninnaq
|
muchuyniykichikkunannaq
|
| comparative
|
muchuyniykichikhina
|
muchuyniykichikkunahina
|
| causative
|
muchuyniykichikrayku
|
muchuyniykichikkunarayku
|
| benefactive
|
muchuyniykichikpaq
|
muchuyniykichikkunapaq
|
| associative
|
muchuyniykichikpura
|
muchuyniykichikkunapura
|
| distributive
|
muchuyniykichikninka
|
muchuyniykichikkunanka
|
| exclusive
|
muchuyniykichiklla
|
muchuyniykichikkunalla
|
paykunap - third-person plural
| paykunap (their)
|
singular
|
plural
|
| nominative
|
muchuyninku
|
muchuyninkukuna
|
| accusative
|
muchuyninkuta
|
muchuyninkukunata
|
| dative
|
muchuyninkuman
|
muchuyninkukunaman
|
| genitive
|
muchuyninkupa
|
muchuyninkukunap
|
| locative
|
muchuyninkupi
|
muchuyninkukunapi
|
| terminative
|
muchuyninkukama
|
muchuyninkukunakama
|
| ablative
|
muchuyninkumanta
|
muchuyninkukunamanta
|
| instrumental
|
muchuyninkuwan
|
muchuyninkukunawan
|
| comitative
|
muchuyninkuntin
|
muchuyninkukunantin
|
| abessive
|
muchuyninkunnaq
|
muchuyninkukunannaq
|
| comparative
|
muchuyninkuhina
|
muchuyninkukunahina
|
| causative
|
muchuyninkurayku
|
muchuyninkukunarayku
|
| benefactive
|
muchuyninkupaq
|
muchuyninkukunapaq
|
| associative
|
muchuyninkupura
|
muchuyninkukunapura
|
| distributive
|
muchuyninkunka
|
muchuyninkukunanka
|
| exclusive
|
muchuyninkulla
|
muchuyninkukunalla
|
|
Verb
muchuy
- (intransitive) to suffer
- (transitive) to lack, miss, need
- (transitive) to use
Conjugation
Conjugation of muchuy
| infinitive
|
muchuy
|
|
| agentive
|
muchuq
|
| present participle
|
muchuspa
|
| past participle
|
muchusqa
|
| future participle
|
muchuna
|
|
|
|
|
|
singular
|
plural
|
| 1st person
|
2nd person
|
3rd person
|
1st person inclusive
|
1st person exclusive
|
2nd person
|
3rd person
|
| indicative
|
|
ñuqa
|
qam
|
pay
|
ñuqanchik
|
ñuqayku
|
qamkuna
|
paykuna
|
| present
|
muchuni
|
muchunki
|
muchun
|
muchunchik
|
muchuyku muchuniku1
|
muchunkichik
|
muchunku
|
past (experienced)
|
muchurqani
|
muchurqanki
|
muchurqan
|
muchurqanchik
|
muchurqayku muchurqaniku
|
muchurqankichik
|
muchurqanku
|
past (reported)
|
muchusqani
|
muchusqanki
|
muchusqan
|
muchusqanchik
|
muchusqayku muchusqaniku
|
muchusqankichik
|
muchusqanku
|
| future
|
muchusaq
|
muchunki
|
muchunqa
|
muchusunchik
|
muchusaqku
|
muchunkichik
|
muchunqaku
|
|
|
| imperative
|
|
—
|
qam
|
pay
|
ñuqanchik
|
—
|
qamkuna
|
paykuna
|
| affirmative
|
—
|
muchuy
|
muchuchun
|
muchusun2 muchusunchik
|
—
|
muchuychik
|
muchuchunku
|
| negative
|
—
|
ama muchuychu
|
ama muchuchunchu
|
ama muchusunchu ama muchusunchikchu
|
—
|
ama muchuychikchu
|
ama muchuchunkuchu
|
1 The conjugation -niku is only for the Ayacucho-Chanca variety. 2 The form -sun refers to "you and I together", while the form -sunchik refers to "you and I and other people".
|