croch
Irish
Pronunciation
Etymology 1
From Old Irish croch, from Latin crux (“cross”).[5] Doublet of cros.
Noun
croch f (genitive singular croiche, nominative plural crocha or crochanna)
Declension
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
Alternative plural form: crochanna
Etymology 2
From Old Irish crochaid, from the noun croch (“cross”).[6]
Verb
croch (present analytic crochann, future analytic crochfaidh, verbal noun crochadh, past participle crochta) (ambitransitive)
- to hang
- to raise, lift
- (reflexive) to clear off [with le] (leave abruptly)
- Chroch mé liom i ndiaidh an chluiche.
- I cleared off after the game.
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | crochaim | crochann tú; crochair† |
crochann sé, sí | crochaimid; crochann muid | crochann sibh | crochann siad; crochaid† |
a chrochann; a chrochas | crochtar |
| past | chroch mé; chrochas | chroch tú; chrochais | chroch sé, sí | chrochamar; chroch muid | chroch sibh; chrochabhair | chroch siad; chrochadar | a chroch | crochadh |
| past habitual | chrochainn / crochainn‡ |
chrochtá / crochtᇠ|
chrochadh sé, sí / crochadh sé, sí‡ |
chrochaimis; chrochadh muid / crochaimis‡; crochadh muid‡ |
chrochadh sibh / crochadh sibh‡ |
chrochaidís; chrochadh siad / crochaidís‡; crochadh siad‡ |
a chrochadh | chrochtaí / crochtaí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | crochfaidh mé; crochfad |
crochfaidh tú; crochfair† |
crochfaidh sé, sí | crochfaimid; crochfaidh muid |
crochfaidh sibh | crochfaidh siad; crochfaid† |
a chrochfaidh; a chrochfas | crochfar |
| conditional | chrochfainn / crochfainn‡ |
chrochfá / crochfᇠ|
chrochfadh sé, sí / crochfadh sé, sí‡ |
chrochfaimis; chrochfadh muid / crochfaimis‡; crochfadh muid‡ |
chrochfadh sibh / crochfadh sibh‡ |
chrochfaidís; chrochfadh siad / crochfaidís‡; crochfadh siad‡ |
a chrochfadh | chrochfaí / crochfaí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go gcrocha mé; go gcrochad† |
go gcrocha tú; go gcrochair† |
go gcrocha sé, sí | go gcrochaimid; go gcrocha muid |
go gcrocha sibh | go gcrocha siad; go gcrochaid† |
— | go gcrochtar |
| past | dá gcrochainn | dá gcrochtá | dá gcrochadh sé, sí | dá gcrochaimis; dá gcrochadh muid |
dá gcrochadh sibh | dá gcrochaidís; dá gcrochadh siad |
— | dá gcrochtaí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | crochaim | croch | crochadh sé, sí | crochaimis | crochaigí; crochaidh† |
crochaidís | — | crochtar |
| past participle | crochta | |||||||
| verbal noun | crochadh | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Derived terms
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| croch | chroch | gcroch |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Ó Sé, Diarmuid (2000), Gaeilge Chorca Dhuibhne [The Irish of Corkaguiny] (in Irish), Institiúid Teangeolaíochta Éireann [Linguistics Institute of Ireland], →ISBN, section 95, page 61
- ^ de Bhaldraithe, Tomás (1977), Gaeilge Chois Fhairrge: An Deilbhíocht [The Irish of Cois Fharraige: Accidence] (in Irish), 2nd edition, Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath [Dublin Institute for Advanced Studies], page 323
- ^ Ó Searcaigh, Séamus (1925), Foghraidheacht Ghaedhilge an Tuaiscirt [Pronunciation of Northern Irish][1] (in Irish), Béal Feirste [Belfast]: Brún agus Ó Nualláin [Browne and Nolan], section 11, page 8
- ^ Hamilton, John Noel (1974), A Phonetic Study of the Irish of Tory Island, Co. Donegal (Studies in Irish Language and Literature, Department of Celtic, Q.U.B.; vol. 3), Institute of Irish Studies, The Queen’s University Belfast, page 262
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “croch”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “1 crochaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1927), “croċ”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 267; reprinted with additions 1996, →ISBN
- Dinneen, Patrick S. (1927), “croċaim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 267; reprinted with additions 1996, →ISBN
- Ó Dónaill, Niall (1977), “croch”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN
- de Bhaldraithe, Tomás (1959), “croch”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
- “croch”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013–2026
Middle English
Noun
croch
- alternative form of crucche
Old Irish
Etymology
From Insular Proto-Celtic *krukā (compare Welsh crog), borrowed from the oblique stem of Latin crux. Doublet of cros, which was instead formed by attaching feminine ā-stem inflectional endings directly onto the nominative singular.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈkɾox/
Noun
croch f
For quotations using this term, see Citations:croch.
Inflection
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | crochL | croichL | crochaH |
| vocative | crochL | croichL | crochaH |
| accusative | croichN | croichL | crochaH |
| genitive | croicheH | crochL | crochN |
| dative | croichL | crochaib | crochaib |
- H = triggers aspiration
- L = triggers lenition
- N = triggers nasalization
Derived terms
Descendants
Mutation
| radical | lenition | nasalization |
|---|---|---|
| croch | chroch | croch pronounced with /ɡ-/ |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in Old Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
Further reading
- Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “croch”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Scottish Gaelic
Etymology
From Old Irish crochaid, from the noun croch (“cross”). Doublet of crois.
Pronunciation
- IPA(key): /kʰɾɔx/
Verb
croch (past chroch, future crochaidh, verbal noun crochadh, past participle crochte)
Usage notes
- It is more usual to use bi an crochadh for depend.
Mutation
| radical | lenition |
|---|---|
| croch | chroch |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Scottish Gaelic.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- Edward Dwelly (1911), “croch”, in Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan [The Illustrated Gaelic–English Dictionary], 10th edition, Edinburgh: Birlinn Limited, →ISBN
- Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “1 crochaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Welsh
Etymology
From Proto-Indo-European *k(V)r-, related to several other Indo-European words such as Latin crocio, Lithuanian kriõkti (“to rattle, grunt”), Sanskrit कृकर (kṛkara, “partridge”), Ancient Greek κρώζω (krṓzō). See also crawcian (“to croak, to caw”).
Pronunciation
- IPA(key): /ˈkroːχ/
Adjective
croch (feminine singular croch, plural croch, equative croched, comparative crochach, superlative crochaf)
- loud, cacophonous, clamorous
- Synonyms: aflafar, amhersain, cegog
- strident, vociferous, fierce
Derived terms
- crochaf yr afon, lleiaf y pysgod (“the more clamorous, the water the fewer the fish”)
- gwrthgroch (“gruff”)
Mutation
| radical | soft | nasal | aspirate |
|---|---|---|---|
| croch | groch | nghroch | chroch |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Welsh.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
Further reading
- D. G. Lewis, N. Lewis, editors (2005–present), “croch”, in Gweiadur: the Welsh–English Dictionary, Gwerin
- R. J. Thomas, G. A. Bevan, P. J. Donovan, A. Hawke, et al., editors (1950–present), “croch”, in Geiriadur Prifysgol Cymru Online (in Welsh), University of Wales Centre for Advanced Welsh & Celtic Studies